روز دوشنبه هفتم سپتامبر (شانزدهم شهریور)، همزمان با آغاز نشست فصلی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، رافائل گروسی، رئیس آژانس، گفت که این نهاد در مورد برنامه هستهای ایران در بیخبری کامل قرار دارد و دستکم از ژوئن ۲۰۲۵ تاکنون، هیچ اطلاعی از آن نداشته است.
گروسی در نشست شورای حکام آژانس تاکید کرد: «همانطور که در گزارش آمده، آژانس نه درباره وضعیت مواد هستهای اعلامشده یا تاسیسات اعلامشده اطلاعاتی از ایران دریافت کرده و نه به هیچیک از این تاسیسات دسترسی داشته است تا بتواند فعالیتهای راستیآزمایی میدانی انجام دهد. بنابراین، آژانس نتوانسته است مسئولیتهای خود را در زمینه پادمانها طبق موافقتنامه پادمانهای معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) در تاسیسات هستهای اعلامشده ایران انجام دهد.»
به گزارش اورشلیمپست، او ادامه داد: «در نتیجه، ما نتوانستیم وضعیت آنها و مواد هستهای مرتبط با آنها را از منظر پادمانها راستیآزمایی کنیم و در نتیجه، من نیز نمیتوانم درباره اجرای مفاد مرتبط قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد یا قطعنامههای شورای حکام در نوامبر سال گذشته و ژوئن امسال از طرف ایران گزارش بدهم.»
گروسی همچنین با اشاره به جنگ ۱۲ روزه سال گذشته اسرائیل و ایران گفت: «بیش از یک سال است که آژانس دیگر نمیتواند موجودی اورانیوم با غنای پایین (LEU) و اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد (HEU) را که پیشتر در تاسیسات هستهای آسیبدیده در حملات ژوئن ۲۰۲۵ (تیر ۱۴۰۴) ثبت شده بود، بهطور مستمر ردیابی و وضعیت آنها را تایید کند.»
او سپس خاطرنشان کرد: «بیاطلاعی آژانس از این تاسیسات و مواد هستهای مرتبط با آنها و ناتوانی ما در انجام دادن فعالیتهای راستیآزمایی در این مراکز، از منظر اشاعه هستهای بهشدت نگرانکننده است. این وضعیت باید با نهایت فوریت اصلاح شود.»
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
گروسی همچنین گفت از ایران خواسته است «برای فراهم شدن امکان اجرای کامل و موثر پادمانهای آژانس در ایران و عمل به مسئولیتهایش ذیل موافقتنامه پادمانهای پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، همکاری سازندهای با آژانس داشته باشد».
او هشدار داد: «بازگشت به دیپلماسی و مذاکرات با هدف یافتن راهحلی برای مسائل مرتبط با برنامه هستهای ایران ضروری است و آژانس آماده حمایت از این تلاشها است. وضعیت برنامه هستهای ایران برای نظام جهانی منع اشاعه سلاحهای هستهای پیامدهایی دارد.»
از زمان حملات اسرائیل و آمریکا به ایران در ژوئن ۲۰۲۵ (خرداد ۱۴۰۴)، تهران به بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی اجازه دسترسی به هیچیک از تاسیسات هستهای خود را نداده و مدعی شده که آژانس ممکن است اطلاعات محرمانه را در اختیار حملهکنندگان قرار دهد.
اگرچه گروسی در مقاطعی گفت که حل مسائل هستهای از طریق توسل به زور، در مقایسه با دیپلماسی نتیجهبخشی کمتری دارد، جمهوری اسلامی ایران موضع او را در قبال حملات آمریکا و اسرائیل به برنامه هستهای ایران در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ بیش از اندازه ملایم میداند. همچنین از اینکه او این حملات را با صراحت و شدت بیشتری محکوم نکرده، ناخشنود است.
با این حال گروسی در حالی از قطع تقریبا کامل دسترسی آژانس به تاسیسات ایران در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ شکایت میکند که جمهوری اسلامی ایران در واقع از سال ۲۰۲۱ محدودیتهای قابلتوجهی برای دسترسی بازرسان آژانس اعمال کرده بود.
گروسی در نوامبر ۲۰۲۱ نیز اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران توافق ۱۲ سپتامبر آن سال را برای ازسرگیری دسترسی آژانس به تاسیسات هستهای حساس کرج را نقض کرده است.
گروسی در آن زمان گفت: «نبود دسترسی به کارگاه کرج باعث شد که احیای نظارت و پایش در همه تاسیسات و مکانهای ایران مرتبط با برجام تکمیل نشود. این موضوع بر توانایی آژانس برای برقراری دوباره نظارت مستمر و اطمینان از وضعیت فعالیتها در این کارگاه که برای بازگشت به توافق هستهای سال ۲۰۱۵ بسیار ضروری شناخته میشود، بهشدت تاثیر گذاشت.»
جمهوری اسلامی ایران آمریکا را متهم میکند که نخستین طرفی بود که توافق برجام را نقض کرد و این دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت آمریکا بود که در نخستین دوره ریاستجمهوری خود، در ماه مه ۲۰۱۸ از این توافق خارج شد.
با این حال، ترامپ هنگام خروج از توافق خاطرنشان کرد که موساد در ژانویه ۲۰۱۸، پس از دستیابی به آرشیو هستهای ایران، دهها هزار پرونده و سند حاوی شواهدی از دروغگویی و تقلب ایران در ارتباط با این توافق را در اختیار آمریکا قرار داد.
اگرچه ایران به برخی بخشهای مهم توافق کاملا پایبند بود، اسناد موجود در این آرشیو نشان دادند که جمهوری اسلامی ایران بهطور سازمانیافته میکوشید ابعاد تسلیحاتی برنامه هستهای خود را از آژانس و کشورهای غربی پنهان کند.
در حال حاضر، نه ایران و نه آمریکا تا زمانی که رویارویی جاری بر سر تنگه هرمز را حلوفصل نکنند، برای مشارکت آژانس بینالمللی انرژی اتمی در این روند تلاش نمیکنند.
اسرائیل همچنان نگران است که بقایای برنامه هستهای ایران پس از حملات سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ هنوز برچیده نشده باشد؛ بهویژه آنکه بازرسان آژانس نیز بر آن نظارت ندارند.
در همین حال، همزمان با آغاز نشست فصلی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی و در شرایطی که گمانهزنیها درباره تصویب قطعنامه جدید علیه برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایران، افزایش یافته است، یک مقام حکومت ایران در گفتگو با رویترز درباره «پاسخ متقابل» تهران هشدار داد.
این مقام «رسمی» که نامش فاش نشد، به رویترز گفت در صورت تصویب قطعنامه علیه ایران، تهران پاسخ متقابل خواهد داد.
مقامهای جمهوری اسلامی میگویند قطعنامه آژانس، مقدمه حملات دوباره آمریکا و اسرائیل به ایران خواهد بود.
ترامپ هفته پیش تهدید کرد که ممکن است به زودی فرمان حمله به تاسیسات مخفی کوه کلنگ ایران را صادر کند.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا هم روز یکشنبه ۱۵ شهریور اعلام کرد ممکن است در نهایت توافق هستهای جدیدی میان آمریکا و ایران حاصل نشود و واشنگتن به جای توافق، بر نابودی توانایی ایران برای ساخت سلاح هستهای تمرکز کند.
رایت در مصاحبه با شبکه خبری ایبیسی گفت: «ممکن است توافق هستهای وجود نداشته باشد. ممکن است مسئله صرفا نابود کردن توانایی آنها برای این کار باشد. توافق ممکن است به دولت بعدی در ایران موکول شود.»
رایت همچنین گفت محاصره بندرهای ایران از سوی آمریکا «یا حکومت آنها را تغییر خواهد داد یا سیاستهای حکومتشان را.»
او در پاسخ به این پرسش که آمریکا بدون توافق چگونه مانع دستیابی ایران به سلاح هستهای خواهد شد، ادعا کرد حملات آمریکا توانایی ایران را برای تولید چنین سلاحی بهشدت تضعیف کرده است.
وزیر انرژی آمریکا درباره وضعیت درگیریها نیز گفت: «آنها میدانند برنامه هستهایشان به پایان خود نزدیک میشود. نیروی دریاییشان به پایان رسیده و نیروی هواییشان نیز به پایان رسیده است.»
